30 stycznia 2016

TRZEBNICA-KOŚCIÓŁ ŚW. JADWIGI I ŚW. BARTŁOMIEJA


ZESPÓŁ KLASZTORNY W TRZEBNICY to obecnie Kongregacja Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza (klasztor) oraz bazylika p.w. NMP i św. Bartłomieja.
Jego przebogata historia warta jest prześledzenia od samego początku. Siostry zakonne gościły w murach tego klasztoru, począwszy od 1203 roku nieprzerwanie przez ponad 600 lat, czyli do pruskiej sekularyzacji zakonu w 1811 roku.
Zespół klasztorny wraz z bazyliką. Widoczne romańskie apsydy nawy głównej i północnej oraz gotycki korpus kaplicy św. Jadwigi. Zdjęcie pochodzi ze strony FOTOPOLSKA.EU

ROMAŃSKO-GOTYCKI  KOŚCIÓŁ  p.w.  NMP i św. BARTŁOMIEJA
Plan bazyliki  wykonany przed 1875 rokiem. Zdjęcie pochodzi ze strony FOTOPOLSKA.EU


ROMAŃSKIE  RELIKTY  I  DETALE
Kościół trzebnicki kilkakrotnie przebudowywany zachował wiele z pierwotnej formy i wystroju. Głównie są to detale kamienne. Wnętrze dzisiejszej bazyliki poddane zostało barokizacji i w takim stylu pozostało do czasów współczesnych.


Krypta św. Bartłomieja Decyzja o budowie żeńskiego klasztoru wraz z okazałą świątynią zapadła w 1200 roku, a więc tuż przed objęciem we władanie Śląska przez księcia Henryka I Brodatego i jego małżonkę Jadwigę. Oficjalnie fundacja powstała w 1202 roku, jako pierwszy w Polsce żeński zakon dla sióstr  sprowadzonych tu  najprawdopodobniej z klasztoru w Bambergu, w roku 1203. Bulla protekcyjna papieża Innocentego III dla ksieni i zakonnic klasztoru trzebnickiego wymienia jako fundatora księcia Henryka I Brodatego.
Środkowa część krypty. W posadzce płyta nagrobna księcia Konrada II Oleśnickiego. Widoczna apsyda kończąca od wschodu kryptę. Apsyda zachowała w całości wystrój romański.
Z obu stron nawy krzyżowej transeptu poprowadzono schodki do krypty św. Bartłomieja znajdującej się pod prezbiterium. Jest to najstarsza część kościoła. Zbudowana jest z trzech jednakowych naw przykrytych dziewięcioma kwadratowymi polami oraz dodatkowe przęsło zamknięte od wschodu półkolistą apsydą. 
 wnętrze krypty od str. południowej
 Północna strona krypty. Warto zauważyć wendyjski wątek murów - właściwy dolnej i górnej części świątyni.
piaskowcowe bazy i kapitele kolumn są oryginalne
Sklepienia krypty są  krzyżowe, wykończone gładko cegłą i   wsparte są na sześciu grubych filarach o przekroju kwadratowym.  Pierwotnie sklepienie opierało się na znacznie cieńszych kolumnach romańskich. Zostały one zastąpione w drugiej połowie XVII w podczas ustawiania masywnego podwójnego sarkofagu w prezbiterium pod ołtarzem głównym. Jak wyglądały pierwotnie słupy w krypcie zobaczyć można w apsydzie krypty, po prawej stronie małego ołtarza przetrwała, częściowo obmurowana służka wsparta na bazie ze szponem. Zachowała się też kostkowa głowica kolumny.  Ponadto oryginalne jest sklepienie apsydy wykonane częściowo z cegły częściowo z profilowanego w kształt wałka piaskowca.
pięknie zachowany oryginalny zwornik sklepienia apsydy zwany stalaktytowym
studzienka z wodą życia - prastare słowiańskie miejsce kultu
Po lewej stronie apsydy znajduje się obmurowana studzienka z wodą (według legend pradawne źródło wody leczniczej, znane i czczone przez Słowian daleko przed powstaniem tutejszego klasztoru). W krypcie - wbrew nazwie - nie przechowywano szczątków zmarłych,wyjątek stanowi płyta grobowa księcia Konrada II Oleśnickiego ułożona w posadzce. W ścianach krypty zachowano dwie płyty z romańskiego wyposażenia kościoła. Przedstawiają one apostołów :
relief z apostołem Filipem
relief z apostołem Tomaszem

Pomiędzy schodami wyprowadzającymi z krypty do górnej części kościoła, od strony zachodniej znajduje się jeszcze jedna krypta, mniejsza od opisywanej, niższa o około 70 cm i dostępna jedynie z krypty św. Bartłomieja. Źródła nie opisują tego miejsca. Nie wiadomo, czy jest to integralna część znanej krypty, czy osobne pomieszczenie. Jest zamknięta kratą. Wewnątrz przechowywane są kamienne detale architektoniczne z dawnego romańskiego wyposażenia świątyni. Wśród detali zwracają uwagę odnalezione elementy nieistniejących już dwóch portali fasady zachodniej. Te, jak również trzony i głowice kolumn świadczą o wysokiej klasie warsztatu rzeźbiarskiego pracującego nad wystrojem romańskiej świątyni. Wszystko wskazuje na to, że ta część krypty przygotowywana jest do udostępnienia zwiedzającym.
pomieszczenie przylegające do krypty od zachodu. Wewnątrz urządzono lapidarium odnalezionych elementów wystroju romańskiego kościoła.

Portal Dawidowy zwany również "Koncertem Dawida".  Ponownie odkryty i odsłonięty w 1935 roku znajduje się w fasadzie zachodniej i prowadzi do nawy północnej kościoła. Wraz z innymi odsłoniętymi detalami piaskowcowej kamieniarki romańskiej portal ten zaliczany jest do najciekawszej i najpiękniejszej zarazem plastyki późnoromańskiej w Polsce a nawet w Środkowej Europie. 
szkoda że tak piękny portal przysłonięty jest masywnym korpusem wieży

Uskokowy portal, z kolumienkami w ościeżach, zwieńczony został arkadą o lekko zaostrzonym łuku. Nadproże portalu oraz wewnętrzną archiwoltę  pola tarczowego dekoruje wić roślinna o bogatych, stylizowanych kształtach. Jest ów motyw zaledwie oprawą dla bardzo oryginalnego przedstawienia figuralnego umieszczonego w tympanonie, a zwanego przez badaczy "Koncertem Dawida". 
 starotestamentowa scena "muzyczna" Portalu Dawidowego


fragment ościeża portalu

Starotestamentowy król Dawid, autor Psalmów siedzi na tronie, a prawą dłoń opiera na instrumencie muzycznym. Można odnieść wrażenie, że przysłuchuje się wydobywającym się z lutni dźwiękom. Siedząca na drugim tronie obok króla postać, to małżonka Dawida  królowa Batszeba. Całość sceny  uzupełnia trzecia postać stojąca tuż za królową, będąca jej służącą lub dwórką. Cała inscenizacja tympanonu ujmuje swoją dworską elegancją a zarazem świeckością tematu. To pozorne oderwanie tematyki ikonograficznej portalu od kanonów Pisma Świętego może być mylące. Najprawdopodobniej nawiązuje ono do całości założenia figuralnego fasady zachodniej kościoła. A w takim razie w tympanonie portalu południowego powinna znajdować się inna biblijna para królewska, a mianowicie król Salomon i królowa Saby. Oba zaś portale boczne wypełniałyby oprawę plastyczną  portalu głównego ze sceną "Koronacji  Marii". Niestety, do naszych czasów przetrwał tylko ten jeden z całości bogatego  ongiś wyposażenia romańskiej świątyni.

Portal ściany północnej  ze sceną adoracji  Marii z Dzieciątkiem. przypuszcza się że pierwotnie portal ten mieścił się w zewnętrznej ścianie nawy południowej i łączył krużganek klasztorny z kościołem. Tympanon, mocno już nadgryziony zębem czasu przedstawia siedzącą Marię z Dzieciątkiem adorowaną przez dwa anioły. Czas powstania określa się na 1250 lub później. Sam portal zdobią rzeźbione głowice służek łączące się w jeden wspólny z fryzem motyw roślinny. Pionowym służkom odpowiadają dwa kamienne wałki tworzące ostrołuk obejmujący tympanon.
 północny portal wyniesiony jest obecnie około 1,5 m ponad poziom ulicy. Zwracają uwagę zastosowane do dekoracji rzeźbiarskiej dwa kolory piaskowca
 scena w tympanonie przedstawia adorację Marii z Dzieciątkiem

 pięknie rzeźbiony fryz roślinny 

Kaplica północna św Jana  podobnie jak główna nawa zakończona jest półkolistą apsydą z niewielkim oknem. Z wnętrza kościoła prowadzi do niej wejście poprzez piękną barokową kratę z herbem księżnej Krystyny I z Wierzbnej Pawłowskiej. Sklepienie kaplicy proste, krzyżowe o granitowych żebrach.Żebra przekątniowe wsparte są na czterech cylindrycznych służkach. Wewnątrz kaplicy ustawiono kenotafium, czyli grób symboliczny św. Jadwigi upamiętniający fakt, że czas jakiś (prawdopodobnie podczas wznoszenia kaplicy jej imienia) szczątki świętej Jadwigi tu spoczywały. Płyta z postacią świętej wykonana została w wapieniu i pochodzi z około 1270 roku. Jest więc niezwykle cennym zabytkiem rzeźby poźnoromańskiej. Obudowa wykonana z piaskowca pochodzi z późniejszych czasów. Malowidła zdobiące ściany kaplicy pochodzą z lat 1800 i nie prezentują wybitnych walorów artystycznych.

 kenotafium św. Jadwigi z drugiej połowy XIII wieku


 malowidła ścienne w kaplicy św.Jana przedstawiają "Przeniesienie zwłok św.Jadwigi". Autorem jest mało wybitny malarz Grund z Dusznik Śl.


Pozostałe elementy romańskie   :


 kamienne bazy filarów międzynawowych

 fragment służki z głowicą w apsydzie nawy głównej
 romańsko goryckie oprawy okien zachowane w ścianie zewnętrznej kaplicy św. Jadwigi
 oryginalne okienko apsydy kaplicy św. Jana
W niewielkiej krypcie przyległej od zachodu do krypty św. Bartłomieja zgromadzono jeszcze kilkadziesiąt ciekawych romańskich detali i fragmentów. Będą one najprawdopodobniej udostępnione zwiedzającym. Ich cechą wspólną jest wysoka jakość artystyczna kamieniarki świadcząca o wybitnym warsztacie zatrudnionym do dekoracji kościoła. Niestety pomieszczenie to jest zamknięte kratą, nieoświetlone i niedostępne dla indywidualnych zwiedzających. Przekonałem się o tym kilkakrotnie. Podobno mogą je zwiedzać tylko zorganizowane grupy (?).



OPIS  KOŚCIOŁA  ŚW. BARTŁOMIEJA 
Jest to budowla w formie trójnawowej bazyliki z trójprzęsłową nawą poprzeczną i prezbiterium na planie kwadratu zakończonym półkolistą apsydą. Również nawy boczne zakończone były dwiema kwadratowymi kaplicami zamkniętymi półkolistymi apsydami. Do naszych czasów zachowała się kaplica północna Św. Jana. Natomiast kaplica południowa Św. Piotra została rozebrana i w jej miejscu powstała w latach 1259-1268 dużo większa kaplica Św. Jadwigi - pierwsza gotycka budowla  w Polsce. We wschodnich przęsłach nawy głównej i środkowym przęśle transeptu znajdowała się jeszcze empora klasztorna. Konstrukcja kościoła w rzucie poziomym prezentuje typ wiązany tj. przęsłu kwadratowemu nawy głównej odpowiadają po dwa kwadratowe przęsła w nawach bocznych. Jest to typowy układ późnoromańskich kościołów w północnej Francji, odbiegający zarazem od schematów budowli cysterskich z terenów Niemiec.  Świadczy to o wcześniejszym początku trzebnickiego kościoła, jeszcze przed przyjęciem przez mniszki reguły cysterskiej, albowiem klasztor ten przeznaczono pierwotnie dla benedyktynek wspólnoty z Cluny, a nie - jak twierdzą źródła niemieckie dla cysterek z Bambergu. Jednak historycy dostrzegają tu silny wpływ kapituły opactwa cysterskiego w  pobliskim Lubiążu, gdzie wszystkie istotniejsze funkcje i stanowiska sprawowane były już przez niemieckich zakonników. Niektórzy z zakonników niemieckich byli też doradcami i urzędnikami księcia Bolesława Wysokiego i to za ich przyczyną zapewne nastąpiła zmiana reguły klasztoru trzebnickiego na cysterską. Tym samym klasztor ten utracił swoją niezależność i podporządkowany został niemieckim opatom z Lubiąża.
Ściany świątyni wykonano z cegieł ułożonych w porządku wendyjskim. materiałem użytym na ciosy są żółtawy granit strzeliński oraz oraz żółtawy i czerwony piaskowiec zapewne również pochodzący z dolnośląskich zasobów kamieni budowlanych. Wewnętrzny system podpór sklepień za pomocą filarów i służek został zachowany w stanie pierwotnym, natomiast sklepienia nawy głównej pochodzą z XV wieku. Nawy boczne zachowały późnoromańskie sklepienia krzyżowe. Żebra przekątniowe sklepień przebiegają po półkolu.
Nawa główna w kierunku ołtarza. Romański korpus przykryto w nawie głównej gotyckim sklepieniem. Filary i ich kapitele ozdobiono barokowymi sztukateriami
Przed ołtarzem głównym, u jego stóp ustawiono szeroką, podwójną tumbę grobową księcia Henryka I Brodatego i Konrada von Feuchtwangen. Ów podwójny grobowiec pochodzi z barokowej przebudowy wnętrza kościoła, z roku 1680. Ciekawostką jest  tu obecność sprowadzonych z Czech szczątków Konrada von Feuchtwangen - wielkiego mistrza Krzyżackiego w latach 1291-1296. Za jego panowania Mamelucy zdobyli Akkę - ostatni bastion krzyżowców w Królestwie Jerozolimy, a zarazem  główną siedzibę Zakonu Krzyżackiego. Von Feuchtwangen  przeniósł siedzibę zakonu do Wenecji. Zmarł w 1296 r  w Czechach i pochowany został w komandorii zakonu w Drobovicach.
Podwójna tumba grobowa księcia Henryka I Brodatego i wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego Konrada von Feuchtwangen.  Zdjęcie pochodzi ze strony Śląskiego Archiwum Ikonograficznego.


Nauka niemiecka nazywa Konrada "towarzyszem broni" (Waffenbruder) księcia Henryka I - powinno nas dziwić takie porównanie, gdyż książę Henryk I zmarł w 1238 roku mając 70 lat, zaś Konrad umarł w roku 1296  czyli 58 lat później, a w dniu śmierci Henryka I  Konrad liczył lat 12. To taki trochę przyszywany "towarzysz"...
To upodobanie sobie przez wielkich mistrzów na miejsce pochówku Wrocławia i okolic jest dość szczególne, bo prócz wielkiego mistrza pochowanego w Trzebnickim kościele, mamy jeszcze dwóch innych w katedrze wrocławskiej - Fryderyka von Hessen  pochowanego w kaplicy św. Elżbiety oraz Franciszka Ludwika Neuburga pochowanego w kaplicy Elektorskiej. 


Wczesnogotycka kaplica św. Jadwigi.     Powodem zburzenia romańskiej kaplicy św. Piotra i wzniesieniu w jej miejscu gotyckiej  budowli była kanonizacja św. Jadwigi, która miała miejsce w 1267 roku w Viterbo. Wyniesionej na ołtarze świętej chciano wystawić godny grobowiec i odpowiednio duży. Budowę rozpoczęto w roku 1268, a więc w latach, w których inne strzechy budowlane wznosiły na ziemiach polskich budowle w stylu późnoromańskim. Kaplica zbudowana jest z cegły o wątku wendyjskim. Do wykończeń detali architektonicznych użyto kamienia. Trzy przęsła jednonawowe sklepione krzyżowo i półośmiobocznie zamknięte od wschodu.  Żebra sklepienne schodzą na pojedyncze służki w partii poligonalnej oraz na potrójne wiązki służek w pozostałej części.  Sklepienie jest wysokie, o bogato profilowanych żebrach. Służki wsparte są na bazach i zakończone kapitelami o delikatnych motywach roślinnych. Również zworniki sklepienia pokrywa delikatny motyw roślinny. Okna są wysmukłe, lancetowate o dwudzielnych maswerkach. Wielu badaczy tematu jest zdania, że budowniczowie kaplicy wzorowali się na architekturze francuskiej. Porównuje się nawet zastosowany tu układ konstrukcyjny do paryskiego opactwa w St. Denis.
widok na wnętrze kaplicy od strony transeptu
 Barokowy ołtarz główny

Ołtarz główny ufundowała w roku 1653 Benedykta Rayska. Obraz w ołtarzu pędzla Hammachera przedstawia św. Jadwigę z modelem kościoła w ręku. Ciekawostką jest, że ów model przedstawia obecny kościół z wejściem od strony północnej.
Obraz Hammachera przedstawia Św. Jadwigę z modelem kościoła w ręku
Posągi świętych zdobiące ołtarz główny kaplicy


wczesnogotyckie sklepienia kaplicy. Dobrze widoczne zworniki o roślinnej dekoracji
 Zarówno kapitele służek, jak też zworniki na skrzyżowaniu żeber ozdobiono delikatnymi ornamentami roślinnymi

 Tak zwana "polska ambona" znana jest z tego, że jeszcze na początku XX wieku głoszono z niej kazania w języku polskim
Ozdobą figuralną ambony są Chrystus w otoczeniu czterech ewangelistów
Na południowej ścianie kaplicy, nad wejściem do zakrystii widnieje epitafium upamiętniające Polkę, ksieni Annę Pakosławską. Nie jedyną polską ksieni w tym klasztorze ale w tym przypadku zasłużoną z powodu sprawowania mecenatu sztuki inspirowanej wpływami kultury polskiej oraz krzewienia języka polskiego i kultury sarmackiej w klasztorze

W pierwszym przęśle od północnej strony widzimy pięknie zachowany portal wczesnogotycki. Łączy on kaplicę z prezbiterium kościoła. Przez długie lata był zamurowany. odkryty w 1938 roku jest wspaniałą ozdobą i kaplicy i prezbiterium. 


jeden z najcenniejszych, a zarazem najpiękniejszych  portali gotyckich na Śląsku

Nieco uszkodzony ale wysokiej klasy tympanon ze sceną koronacji N.P.Marii przez Jezusa Chrystusa. Parze towarzyszą bezgłowe anioły o fantastycznie wymodelowanych skrzydłach
Szkoda, że uszkodzenia nie zostały starannie uzupełnione. Ten portal wart jest pieczołowitej konserwacji
 Niezwykle kunsztowne są zdobnicze motywy florystyczne obiegające ościeża portalu i tympanonu (liście powoju oraz dębu). Stanowią one, wraz z motywami figuralnymi, o wysokich walorach  artystycznych dzieła
Fragment portalu wczesnogotyckiego od strony chóru. Widoczny Chrystus na krzyżu i Św. Jan Ewangelista. Drogą postać (N.M.Panna) zasłania barokowa zabudowa. I tu tympanon przyozdobiony jest delikatnym ornamentem roślinnym. Ponadto mamy to dobrze zachowaną polichromię
Ościeża portalu ujęte są w dwie kolumienki o roślinnych głowicach. Przyległy do drzwi fryz obiegający wokół portal ma motywy roślinne - liście dębu i powoju w części pionowej i liście winorośli w ostrołuku. W tympanonie scena Chrystusa koronującego N.P.Marię. Po bokach dwaj aniołowie adorujący scenę.. Portal wykonano w piaskowcu. Przejściu poprzez wrota portalu do prezbiterium towarzyszy po przeciwnej stronie równie piękny portal częściowo przysłonięty barokową dekoracją  prezbiterium.  Rzeźby w tympanonie przedstawiają polichromowaną scenę ukrzyżowania. Po bokach krucyfiksu klęczą Maria i św. Jan Ewangelista. Oba portale datuje się na na lata około 1290. Stanowią one jedne z najlepiej zachowanych portali gotyckich na Dolnym Śląsku.

Grobowiec Św. Jadwigi
 Monumentalny grobowiec świętej od strony ołtarza kaplicy
Dwa putta unoszące medalion Karoliny legnicko-brzeskiej
Do korpusu grobowca przylega od wschodu alabastrowy medalion księżny Karoliny. Pod medalionem dwie tarcze herbowe jej przodków ( w tym litewskiej Pogoni!) zwieńczone mitrą książęcą. 
Pośrodku kaplicy wzniesiono w roku 1680  znakomity pod względem artystycznym grobowiec świętej. Fundatorką jest ksieni Krystyna Katarzyna Pawłowska. Całość wykonano z marmuru krzeszowickiego i z alabastru. Monumentalny baldachim grobowca zwieńczony figurą Michała Archanioła został wsparty na czternastu kolumnach. Pod baldachimem spoczywa wykonany z alabastru posąg św. Jadwigi z insygniami książęcymi oraz z modelem kościoła w dłoni. Całość nagrobka okolona jest  balustradą, w której narożach znajdują się figury świętych, szczególnie czczonych przez cystersów tj. św. Bernard z Clairvaux, św. Benedykt i jego siostra Scholastyka oraz błogosławiony Humbelina, a tym samym św. Jadwiga dostępuje zaszczytu bycia w tym szanowanym gronie świętych. Od strony wschodniej, grobowiec ozdobiony został alabastrowym medalionem z puttami, przedstawiającym  zmarłą w 1707 roku Karolinę legnicko-brzeską księżnę Holstein-Elmenhorst, która przeszedłszy na katolicyzm zmarła w tutejszym klasztorze. Pośród figur postaci zdobiących cokół znajdziemy też Henryka I Brodatego z modelem kościoła w ręku.
Wewnątrz sarkofagu rzeczywiście znajdują się szczątki doczesne świętej, za wyjątkiem głowy, która przechowuje się w skarbcu oraz jednego ramienia, które na prośbę Fryderyka II umieszczono w relikwiarzu kościoła Św. Jadwigi w Berlinie.   Pod kaplicą znajduje się krypta, w której pochowana jest księżna Karolina oraz 22 jej krewnych.
alabastrowy posąg świętej to wysokiej klasy rzeźba, o nieprzeciętnych walorach. Jak przystało na fundatorkę w dłoni dzierży model kościoła. Podobny model trzyma też małżonek świętej i współfundator  książę Henryk I Brodaty
wysokiej klasy rzeźba alabastrowa przedstawiająca sylwetkę zmarłej św. Jadwigi jest dziełem Józefa Franciszka Mangoldta  i pochodzi z roku 1750
Św. Jadwigę przedstawiono w półleżącej pozycji

Cokół grobowca zdobią figury świętych pośród których odnajdujemy księcia Henryka I Brodatego (z modelem świątyni w ręku)

W balustradzie okalającej grobowiec z zewnątrz umieszczono dwie furty, a w nich spiżowe orły piastowskie
Bardzo imponujące i bogato zdobione są empory trzebnickiej bazyliki. Zarówno oporęczowanie jak i wsporniki dekorowane są bogatą koronkową snycerką. Empory przeznaczone były dla zakonnic klasztornych po stronie południowej oraz dla wybitniejszych gości po stronie północnej.
empory zachwycają koronkową robotą

Malowidła w prezbiterium kościoła są dziełem Filipa Krystiana Bentuma, czeskiego malarza doby baroku, pochodzącego z Niderlandów. Jego prace znajdziemy również na ścianach Sali Książęcej w Lubiążu i w tamtejszym kościele parafialnym św. Walentego. Bentum specjalizował się w malarstwie ściennym, wielkoformatowym. Obrazy sztalugowe nie były jego domeną . Pomimo to podjął się namalowania kilku obrazów, które znajdujemy własnie w prezbiterium. W ołtarzu głównym zobaczymy scenę Wniebowzięcia N.P.Marii oraz scenę Trójcy Świętej powyżej. Po oby stronach głównego ołtarza wiszą jeszcze dwa inne obrazy artysty uznawane przez historyków sztuki jako mniej wybitne.
Dużo wyższy poziom artystyczny prezentują rzeźby w kościele. Ich twórcą jest znany na Śląsku czeski artysta Franciszek Józef Mangold (Mangoldt). Jego prace zdobią kilka barokowych ołtarzy w kościołach wrocławskich oraz cykl rzeźb w gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego oraz w Sali Książęcej w Lubiążu. W samej świątyni trzebnickiej jego prace reprezentują figury ołtarza głównego, ambona oraz duże figury św. Jadwigi i św. Elżbiety stojące na przecięciu transeptu z nawą główną po stronie prezbiterium.
Widok z nawy głównej ku prezbiterium
Fragment ołtarza głównego z płótnem Krystiana Bentuma "Wniebowzięcie N.M.Panny"
Obraz w ołtarzu głównym - zbliżenie
Ołtarz główny i obraz Bentuma "Trójca Święta" w zwieńczeniu ołtarza. Przez wielu znawców sztuki uważany za najlepszy spośród prac Bentuma w kościele
 Szczyt ołtarza - zbliżenie
 Na bocznych ścianach prezbiterium wiszą jeszcze dwa obrazy Bentuma - powyżej "Ksieni Gertruda" (córka Jadwigi), a poniżej "Śmierć Św. Jadwigi
Zupełnie inaczej przedstawia się sprawa wystroju rzeźbiarskiego w kościele. Autorem prac figuralnych jest wspomniany wyżej, wybitny artysta śląskiego baroku Franciszek Józef Mangold (pisany również Mangoldt). 
nawa główna od strony empory organowej
boczna, północna nawa
środkowe sklepienie nawy głównej na przecięciu z transeptem
widok z transeptu na kaplicę Św.Jadwigi
ten imponujących rozmiarów i pełen ekspresji krucyfiks jest wybitnym przykładem średniowiecznej rzeźby drewnianej. Pochodzi z drugiej połowy XV wieku.
rzeźba Chrystusa wieńcząca ambonę - dzieło Franciszka Józefa Mangoldta

wspaniały i wysokiej klasy instrument  wypełnia całą szerokość empory organowej. Dzieło znakomitej firmy Schlag und Sohne ze Świdnicy pochodzi z  1902 roku. Sam prospekt organowy jest starszy. Wykonał go znakomity wrocławski rzeźbiarz Polzig. Organy mają 50 głosów, 3 manuały plus pedał. Odznaczają się doskonałym brzmieniem.
imponujących rozmiarów drzwi drewniane prowadzące do kościoła z wieży to znakomity przykład dobrej klasy barokowej snycerki.

rzeźby ewangelistów umieszczone w ościeżach drzwi 


Zobacz również :

Korzystałem z n/w materiałów :
- Zygmunt Świechowski "Architektura na Śląsku do połowy XIII wieku" ;
Zygmunt Świechowski "Architektura romańska w Polsce";