12 lipca 2015

WROCŁAW-WCZESNOGOTYCKI AKADEMICKI KOŚCIÓŁ ŚW. MACIEJA

DAWNY  KOŚCIÓŁ  KLASZTORNY  KRZYŻOWCÓW  Z  CZERWONĄ  GWIAZDĄ, OBECNIE  KOŚCIÓŁ REKTORALNY ŚW. MACIEJA  WE  WROCŁAWIU

kartusz herbowy zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą z przyległego do kościoła budynku klasztornego
 Przez długie lata kościół był nieczynny i zamknięty. Może dlatego, że bardzo ucierpiał podczas działań wojennych, a odbudowa ciągnęła się latami. W latach 60 został wstępnie zabezpieczony i tak trwał i czekał na bardziej staranny remont. Podczas prac renowacyjnych odkryto szereg ciekawych pamiątek z przeszłości, między innymi freski na sklepieniach nawy i w wieży. Te w nawie były w tak kiepskim stanie, że nie zdecydowano się na ich odsłonięcie. Być może kiedyś doczekają się lepszych czasów i renowacji...
Sylwetka kościoła od ul. Szewskiej

Widok od ul. bpa Nankiera
Widok od strony Ossolineum
I wreszcie w roku 2012 zakończono wszystkie prace remontowe. Kościół otwarto. Jest to gotycki kościół z cegły, zbudowany na planie krzyża, jednonawowy z transeptem oraz z  wieżą. Znajduje się po wschodniej stronie ul. Szewskiej. Historia kościoła sięga roku 1254. Powstał  wówczas jako kaplica dworska związana z księciem Henrykiem  Brodatym. Pierwotnie kościół  składał się z dwuprzęsłowej nawy oraz również dwuprzęsłowego, węższego i dłuższego prezbiterium. Budowla jest dobrym przykładem przyjmowania gotku poprzez miejscowe, nawykłe do romanizmu, środowisko. Świadczy o tym południowy portal, jeszcze romański. Wieżę zbudowano w 1487 roku.  
Nawa główna - prezbiterium i odnowione sklepienia
Sklepienia krzyżowo-żebrowe prezbiterium. Wsporniki żeber zdobią głowy czterech ewangelistów
Transept, skrzydło północne
Sklepienia transeptu północnego. Piękne witraże w oknach nawy i transeptu są autorstwa Beaty Stankiewicz - Szczerbik

Fragment sklepienia transeptu z kartuszem krzyżowców  
W 1243 roku księżna Anna, wdowa po Henryku Pobożnym  poległym w Bitwie pod Legnicą, założyła na terenie dworu szpital pod wezwaniem św. Elżbiety, a w 1253 r  sprowadziła z Pragi Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, tworząc klasztor dla tego zakonu (obecnie budynki Zakładu Narodowego im Ossolińskich) i przekazując zakonnikom również kościół. (zakon rycerski o charakterze szpitalnym, powstał w Pradze, założony przez św Agnieszkę Czeską).
Nad emporą organową niewielki  prospekt organowy pochodzący z XIXw. Jest to pięciogłosowy pozytyw o mechanicznej trakturze
Renesansowa ambona wykonana z polichromowanego piaskowca, została rozbita na ponad 300 kawałków. Poskładano ją skrzętnie i starannie


Renesansowy obraz ze sceną ukrzyżowania

Około roku 1300 lub według innych źródeł, nieco później, przebudowano prezbiterium, nadając mu trójboczne istniejące do dziś zakończenie. Kolejne etapy budowlane nastąpiły w końcu XIV wieku oraz na początku XVw. Budowę wieży zakończono w 1487;  natomiast  w 1569 kościół przebudowano, ponownie nadbudowując mury nawy i budując nowe sklepienia.  Po 1675 zbudowano pod nawą i większą częścią prezbiterium niską, trójnawową kryptę.

Wsporniki żeber w prezbiterium zdobią polichromowane głowy czterech ewangelistów
Twarze ewangelistów mają zindywidualizowane rysy

Niewielki przedsionek skrywa prawdziwą perełkę - romański portal piaskowcowy, wzbogacony parami kolumienek wspartych na prostych bazach i zakończonych równie prostymi głowicami. W dolnych partiach dobrze widoczne ślady po ostrzeniu noży. Portal jest dobrze zachowanym reliktem dawnej kaplicy zamkowej. Szkoda, że piaskowiec zamalowano pozbawiając go oryginalnego koloru ale prawdopodobnie chodziło o zachowanie ciągłości kolorystycznej elementów kamiennych. 
W 1723 roku przy południowej ścianie kościoła stanęła piaskowcowa figura św. Jana Nepomucena, której autorem jest wrocławski rzeźbiarz Jan Jerzy Urbański. Jego dłuta jest też rzeźba św Jana Nepomucena przed kościołem św. Krzyża oraz wiele innych.
Kościół św.Macieja należy do najstarszych kościołów Wrocławia


 Na szczytach przypór umieszczono szereg kutych w piaskowcu ozdób - chimery podtrzymujące pinakele i sterczyny
 Św. Jan Nepomucen. Dzieło J.J.Urbańskiego
Scena zrzucenia św. Jana Nepomucena z Mostu Karola do Wełtawy