21 sierpnia 2015

BROUMOV KLASZTOR, OPACTWO BENEDYKTYNÓW

MIASTECZKO  BROUMOV  I  OPACTWO  BENEDYKTYNÓW 



Czeskie miasteczko Broumov jest urocze i pełne zabytków. Łatwiej tu dojechać z Polski niż z samych Czech. Nasi rodacy zaglądają tu często i chętnie, czy to w drodze do słynnych Adrszpasko - Cieplickich Skalnych Miast, czy też dla uroków samego miasteczka i wielkiego zabytkowego klasztoru pobenedyktyńskiego.

W 1213 r. król Przemyśl Otokar I darował okolice Broumova benedyktynom z Brzevnova w Pradze. Zaraz po 1300 r. tutejsze założenie i pierwotną twierdzę, stopniowo przebudowano na klasztor. Kościół klasztorny wybudowano w stylu gotyckim pod wezwaniem św. Wojciecha. W czasie wojen husyckich opat z Brzevnova uciekł do broumowskiego klasztoru razem wieloma zakonnikami. Zabrali najcenniejsze przedmioty, między innymi słynny rękopis biblii, znany jako Kodex Gigas, który od 1648 r  jako zdobycz wojenna znajduje się w Szwecji. Klasztor w Brzevnovie w 1420 r. został zdobyty przez husytów, którzy  wielokrotnie oblegali także Broumov, choć nigdy nie udało im się go zdobyć.  Za to za każdym razem zostało ograbione jego otoczenie. Przeniesienie opata z Brzevnova do Broumova miało duże znaczenie dla klasztoru i dla samego miasta.
Kolejnym, ważnym okresem dla klasztoru był wiek XVII  i początek XVIII, wówczas mocno rozwinęło się tu budownictwo. Za opata Tomasza Sartoriusa (1663-1700) rozpoczęto przebudowę kościoła klasztornego w stylu barokowym. Pracami kierował budowniczy Martin Alli z Löwenthal. Przebudowę zakończono za opata Otmara Daniela Zinke (1700-1738). Projektantami nowego opactwa byli znakomici architekci czescy Krzysztof Dintzenhoffer i jego syn Kilian Ignacy - znany również w Polsce jako architekt opactw w Krzeszowie i na Legnickim Polu. Więcej o tych opactwach : 

Zabudowania i dziedzińce klasztorne odnowiono i pomalowano. Jest tu czysto i schludnie.



Herb opactwa benedyktynów w Broumovie to drzewo i róża



Kolejne bramy wyprowadzają gości na dziedzińce i ogrody klasztorne









 


Zwiedzanie klasztoru i kościoła zaczyna się od refektarza
Freski zdobiące sklepienia i ściany refektarza są tu wciąż jeszcze mocno przyciemnione od kopcących ongiś świec i lamp. Obecnie poddawane są renowacji




BIBLIOTEKA  KLASZTORNA
Ogromny ongiś księgozbiór był chlubą benedyktynów. Klasztor skupiał w swoich skryptoriach wysokiej klasy kopistów i iluminatorów. Spod ich piór i pędzli wychodziły wspaniałe dzieła  - prawdziwie benedyktyńska robota. Biblioteką obecną założył opat J. Chmela  w roku 1792.

Freski sklepienne zachowały się w dobrym stanie ale i one mają drobne uszkodzenia i ubytki

Biblioteka w czasach funkcjonowania klasztoru składała się z dwóch części : biblioteki konwentu i biblioteki opackiej.  Przed wojną całość zbiorów liczyła około 37 tysięcy dzieł drukowanych, 300 starodruków 200 rękopisów. 
Potem przyszły ciężkie czasy... po roku 1950 najcenniejsze zbiory przewieziono do Pragi wiele dzieł przepadło bez wieści lub zostało rozkradzionych.  Dzisiejszy zbiór muzealny liczy około 17 tysięcy woluminów w tym kilka bardzo cennych.

Widok tylu starych ksiąg robi na większości zwiedzających duże wrażenie

Wszystkie księgi poustawiane są w działach tematycznych
 

Słynna już  Biblia Diabła. Pochodzi z XIII w, waży ponad 75 kg i jest największym manuskryptem na świecie. Jej właściwa nazwa to Codex Gigas. Przez ponad dwa wieki przechowywana była w broumowskim klasztorze. Obecnie jej oryginał znajduje się  w Sztokholmie (skąd oni mają tyle oryginałów...? ) ale przyznać należy, że broumowska kopia kodeksu jest wyjątkowo staranna. Średniowieczny rękopis zawiera teksty ze Starego i Nowego Testamentu oraz wiele pozabiblijnych dodatków jak np dzieła Józefa Flawiusza czy traktaty medyczne. Legenda głosi, że przy pomocy sił nieczystych biblię napisano w jedną noc. Aby się jakoś odwdzięczyć pomocnemu diabłu umieszczono w księdze jego wizerunek...

Zakrystia to miejsce w którym zachowało się kilka cennych obrazów, mebli, rzeźb i relikwiarzy


KOŚCIÓŁ  OPACKI  ŚW. WOJCIECHA
Sklepienia i ściany kościoła pokrywają wspaniałe freski ułożone w cykl opowieści o dziejach klasztoru benedyktynów i o żywocie patrona - św. Wojciecha. Cennym uzupełnieniem malowideł są bogate w detale sztukaterie wypełniające całą wolną przestrzeń.
Wspaniałe barokowe organy o częściowo zachowanym oryginalnym brzmieniu z epoki są dziełem  Teodora Agodoni. Powstały w roku 1689. Jednak w XX wieku przeszły dwie poważne naprawy i przebudowy. Wykonała je znana śląska firma organmistrzowska Rieger-Kloss. Zmieniono trakturę na elektromagnetyczną. Obecnie instrument liczy 30 głosów, dwa manuały plus pedał.
Latem odbywają się tu cykliczne koncerty muzyki organowej. Ostatnio organizatorzy powiązali te koncerty z naszymi koncertami w pobliskim Krzeszowie. Dla melomanów to duże udogodnienie .

Wspaniałe barokowe stalle są prawdziwym arcydziełem sztuki snycerskiej
Autorem fresków jest J.J.Steinfels, a sztukaterie są dziełem braci Soldatich
 

Sceny z żywota św. Wojciecha





Cykle obrazów w kaplicach bocznych są dziełami V.V. Reinera








Boczna brama wyjściowa z kościoła. Warto zauważyć, że próg wykonano z z monolitu piaskowcowego, który jednak nie zniósł dobrze próby czasu...


 





Poniżej ciekawy portal umieszczony na wysokości około jednego metra nad ziemią w ścianie jednej z kamienic. Prawdopodobnie jest to jakaś replika XIX wieczna portalu romańskiego
Kościół cmentarny Marii Panny, drewniany należy do najstarszych zachowanych na Śląsku drewnianych budowli. W swoim obecnym kształcie pochodzi z II połowy XV w.  W jego krużgankach zobaczyć można renesansowe nagrobki i tablice.